با توجه به محدودیت منابع آب و اهمیت حفاظت از محیط زیست، تصفیه و بازیافت پساب کارواشهای خودرو اهمیت فراوانی دارد. این تصفیه وقتی بیشتر اهمیت می یابد که بخشی از آبی که برای کارواش استفاده میشود باید کیفیت بسیار مناسبی داشته باشد تا از لک شدن بر سطح بدنه خودرو جلوگیری شود. هدف اصلی تصفیه، حذف آلودگیهای مختلف و استفاده مجدد از پساب در چرخه شستشو جهت کاهش مصرف آب و جلوگیری از آلودگی منابع آبهای سطحی و زیرزمینی است.
انواع کارواشهای خودرو
کارواش روشویی
شستشوی بدنه و سطوح خارجی خودرو که عمدتاً شامل حذف گردوغبار، مواد چسبیده و آلودگیهای سطحی است. پساب این بخش عمدتا کدر و فاقد چربی و روغن قابل توجه است.
کارواش زیرشویی
منظور شستشوی تحتانی خودرو است و هدف از آن، حذف گل، لای، شن، نمک و سایر آلایندههای تجمع یافته در زیر خودرو است که معمولاً حاوی ذرات معلق و آلایندههای سنگینتر است. پساب این بخش شامل چربی و رغن بیشتری نسبت به پساب کارواش روشویی است.
کارواش موتورشویی
منظور شستشوی موتور خودرو با مواد شوینده خاص است که پسابی با بار آلودگی بیشتری شامل روغن موتور، گریس، فلزات سنگین و مواد شیمیایی قوی ایجاد میکند. تصفیه این پساب، پیچیدهتر و هزینه برتر از دو پساب دیگر است.
مشخصات انواع آلایندههای پساب هر نوع کارواش در جدول 1 درج شده است.
جدول 1-مشخصات و انواع آلایندههای پساب هر نوع کارواش
| نوع کارواش | آلایندههای عمده پساب | ویژگیهای منحصر به فرد |
| روشویی | صابونها، سورفکتانتها، ذرات گرد وغبار، روغن سطحی | بار آلایندگی شیمیایی متوسط، کدورت بالا، دارای ترکیبات آلی قابل تجزیه |
| زیرشویی | گل و لای، شن، ماسه، روغنهای لنت ترمز، نمک جادهای | بار ذرات معلق بالا، ترکیبات معدنی و ساینده، روغن و چربی متوسط |
| موتورشویی | روغن موتور سوخته، گریس، فلزات سنگین، مواد شیمیایی قوی و شویندههای خاص، گل و لای، شن، ماسه | بالاترین بار روغنی و ترکیبات آلی سمی، ذرات معلق زیاد |
اهداف و الزامات تصفیه پساب
هدف اصلی تصفیه پساب کارواشها برای بازگردانی در فرآیند کارواش حذف موثر آلایندههای عمدتا فیزیکی و در مواردی نیز شیمیایی است به طوری که پساب حاصل برای استفاده مجدد در فرآیند شستشو قابل قبول باشد. این امر نیازمند کاهش بار آلودگی (عمدتا جامدات معلق، کدورت و چربی و روغن) است. البته و در صورت لزوم تخلیه به محیط زیست، حذف سایر آلایندها و از جمله COD و غیره هم از اهمیت برخوردار است.
روشهای پیشنهادی تصفیه و بازیافت پساب
در اینجا صرفا فرآیندهای لازم جهت حذف آلایندهها تا حد استفاده مجدد در فرآیند کارواش، ارائه شده است.
1. مرحله اول: جداسازی فیزیکی
- استفاده از آشغالگیرها برای حذف ذرات درشت
- جداکننده روغن و آب (Oil-Water Separator) برای حذف روغنهای شناور که در موتورشویی اهمیت ویژه دارد.
- ته نشینی بهویژه برای پساب زیرشویی جهت جداسازی ذرات شن و ماسه که بار ذرات معلق را کاهش میدهد
2. مرحله دوم: استفاده از فیلترهای مختلف
- فیلتر شنی برای حذف ذرات معلق باقیمانده
- فیلتر کربنی فعال جهت کاهش مواد آلی، بو و رنگ پساب (در صورت نیاز)
میکرو و اولترا فیلتر با هدف تولید آب بسیار با کیفیت(در صورت نیاز)- در صورت وجود چربی و روغن، ابدا توصیه نمیشود و لازم است ابتدا، چربی و روغن حذف گردد. برای مطالعه بیشتر در خصوص فیلترهای غشایی UF، لطفا بر روی کلمه دستگاه اولترافیلتراسیون uf کلیک کنید. هم چنین برای مطالعه انواع فیلترهای غشایی در تصفیه آب و فاضلاب بر روی کلمه انواع غشاهای مورد استفاده در فرآیندهای تصفیه آب کلیک کنید.
3. مرحله سوم: انعقاد و لختهسازی
- افزودن مواد منعقد کننده برای چسباندن ذرات ریز و حذف بهتر آنها در تهنشینی با هدف حذف ذرات کلوئیدی و نیز چربی و روغن. در شکل 1، نمونه شماتیک از ته نشینی به علاوه فرآیند انعقاد و لخته سازی نشان داده شده است.
شکل 1-ته شنینی چند مرحلهای و انعقاد لخته سازی برای تصفیه پساب کارواش
4. مرحله چهارم: فیلتراسیون غشایی نهایی
- میکرو و اولترا فیلتر با هدف تولید آب بسیار با کیفیت(در صورت نیاز)- در صورت وجود چربی و روغن، ابدا توصیه نمیشود و لازم است ابتدا، چربی و روغن حذف گردد.
در جدول 2، روشهای تصفیه مناسب برای انواع کارواش درج شده است.
جدول 2-مقایسهای روشهای تصفیه مناسب برای انواع کارواش
| روش تصفیه | کاربرد در روشویی | کاربرد در زیرشویی | کاربرد در موتورشویی | مزایا | معایب |
| جداسازی فیزیکی | حذف ذرات درشت و تا حدی روغن سطحی | حذف شن، گل و روغنهای لنت ترمز | حذف روغنهای شناور مضر | ساده، کمهزینه، اثربخش در حذف اولیه | نیاز به نگهداری و تعویض دورهای و فضای مناسب |
| فیلتر شنی و کربنی | فیلتر اولیه و کاهش مواد آلی | کاهش بیشتر ذرات و مواد آلی | حذف بو و رنگ پساب | افزایش کیفیت آب بازیافتی | هزینه تعویض و اشباع فیلتر |
| انعقاد و لختهسازی | بهبود حذف ذرات ریز | بهبود حذف ذرات ریز و ترکیبات معلق | کاهش بار مواد آلی و ذرات معلق | افزایش اثربخشی مراحل بعدی | تولید لجن و نیاز به مدیریت آن |
| فیلتراسیون غشایی نهایی | آمادهسازی آب جهت استفاده مجدد با کیفیت عالی | تامین کیفیت نهایی مناسب | تامین کیفیت برای مصارف صنعتی | کیفیت آب بالا | حساس به گرفتگی، هزینه نصب و نگهداری نسبتا بالا |
سیستمهای بازیافت و استفاده مجدد آب
- طراحی مدارهای جداگانه برای انواع پساب برای هر نوع شستشو یا ترکیب کنترل شده پسابها (ترکیب یا مجزا سازی باید بررسی شود)
- ذخیره و پمپاژ آب تصفیه شده به منظور استفاده دوباره در عملیات شستشو
- کاربرد افزودنیهای ضد رسوب و ضد خوردگی جهت محافظت تجهیزات
- پایش مستمر کیفیت آب بازیافت شده و نگهداری سیستم عملکرد بهینه را تضمین میکند.
نتیجهگیری
تصفیه و استفاده مجدد پساب در کارواشهای روشویی، زیرشویی و موتورشویی نیازمند طراحی سیستمهای چندمرحلهای شامل جداسازی فیزیکی، انعقاد، فیلترگذاری و غیره است. استفاده از سیستمهای ترکیبی باعث میشود که کیفیت آب تصفیه شده برای کاربرد مجدد در فرآیند شستشو کاملاً مناسب باشد. این رویکرد علاوه بر کاهش مصرف آب، موجب کاهش آلودگیهای زیستمحیطی و صرفهجویی اقتصادی میشود.
سوالات متداول و پاسخ
سوال: آیا روشی وجود دارد که بتوان با یک فرآیند و با هزینه کم، آبی با کیفیت مناسب برای استفاده مجدد تولید نمود؟
پاسخ: در صورتکیه پساب روشویی جداگانه در یک تانک چند مرحلهای ذخیره و ته نشینی اجساب بزرگ در آن انجام شود، میتوان با عبور از یک فیلتر اولترای نوین، آبی با کیفیت مناسب برای استفاده مجدد تولید نمود. شرکت تکنوزیست امادگی کامل دارد که این نوع پساب را با هزینه قابل قبولی تولید و در اختیار شما قرار دهد. برای مطالعه بیشتر در خصوص فیلترهای غشایی UF، بر روی کلمه دستگاه اولترافیلتراسیون uf کلیک کنید.
سوال: چرا تصفیه پساب کارواشها اهمیت دارد؟
پاسخ: برای بازگردانی آب و در نتیجه کاهش مصرف آب و نیز جلوگیری از آلودگی منابع آبهای سطحی و زیرزمینی ضروری است.
سوال: پساب کارواش روشویی خودرو شامل چه آلایندههایی است؟
پاسخ: عمدتا شامل مواد شوینده، گردوغبار، روغنهای سطحی و ذرات معلق است.
سوال: آلایندههای اصلی پساب زیرشویی خودرو کدامند؟
پاسخ: عمدتا گل، لای، شن، نمک جادهای، روغن و چربی و ذرات سنگین.
سوال: پساب موتورشویی به چه آلودگیهایی آلوده است؟
پاسخ: عمدتا شامل روغن موتور، گریس، فلزات سنگین و مواد شیمیایی قوی است.
سوال: بهترین روش برای حذف ذرات درشت پساب چیست؟
پاسخ: استفاده از آشغالگیر و جداکننده روغن و آب به دانه گیری و ته نشینی و شناور سازی.
سوال: چه مرحلهای در تصفیه پساب کارواش برای حذف ذرات معلق کاربرد دارد؟
پاسخ: مرحله تهنشینی.
سوال: نقش فیلترهای شنی و کربنی در تصفیه چیست؟
پاسخ: حذف ذرات معلق باقیمانده، مواد آلی، بو و رنگ پساب.
سوال: چرا از فرآیند انعقاد و لختهسازی در تصفیه استفاده میشود؟
پاسخ: برای جمعآوری ذرات ریز کلوئیدی و چربی و روغن و بهبود حذف آنها در تهنشینی.
سوال: فیلتراسیون غشایی چگونه باعث تصفیه نهایی پساب میشود؟
پاسخ: حذف کامل ذرات معلق و میکروبها، آمادهسازی برای استفاده مجدد.
سوال: آیا میتوان پساب تصفیهشده را برای همه انواع شستشو مجدداً استفاده کرد؟
پاسخ: بستگی به فرآیندهای به کار رفته دارد. برای مثال، صرفا ته نشینی آبی با کیفیت شستشوی نهایی بدنه خودرو را تولید نمیکند و باید از فرآیندهای تکمیلی استفاده شود.
سوال: تأثیر شویندهها بر کیفیت پساب چگونه است؟
پاسخ: باعث افزایش بار آلودگی شیمیایی و pH نامطلوب میشوند.
سوال: چگونه میتوان جلوی گرفتگی سیستمهای غشایی بازیافت آب را گرفت؟
پاسخ: با پیشتصفیه موثر و نگهداری منظم فیلترها.
سوال: چه مشکلاتی ممکن است هنگام بازیافت آب پیش بیاید؟
پاسخ: تجمع رسوبات، رشد باکتری و افت کیفیت آب بازیافتی.
سوال: هزینه راهاندازی سیستم تصفیه پساب چقدر است؟
پاسخ: بسته به تکنولوژی و ظرفیت متغیر است ولی معمولاً متوسط تا بالا.
سوال: آیا تصفیه بیولوژیکی برای پساب کارواش مناسب است؟
پاسخ: معمولاً نه، به دلیل بار روغنی و مواد شوینده زیاد.
سوال: چه مادهای در لختهسازی استفاده میشود؟
پاسخ: مواد منعقدکننده شیمیایی مانند پلیآلومینیوم کلراید.
سوال: کاربرد فیلتر کربنی چیست؟
پاسخ: جذب مواد آلی، حذف بو و رنگ.
سوال: چگونه کیفیت آب بازیافتی را میتوان تضمین کرد؟
پاسخ: با پایش مستمر پارامترهای کلیدی و نگهداری دقیق سیستمها.
سوال: مزیت بازیافت آب در کارواش چیست؟
پاسخ: کاهش مصرف آب، کاهش هزینه و حفظ محیط زیست.
